Upravni okrug je osnovan radi vršenja poslova državne uprave izvan sedišta organa državne uprave, tačnije upravni okrug čine poslovi stručne i područnih jedinica ministarstava na teritoriji okruga. Upravni okrug nema položaj organa državne uprave, te ne može imati ni sopstvene nadležnosti. Zakonom o državnoj upravi i Uredbom o upravnim okruzima jasno su navedeni poslovi koje organi državne uprave, pre svega određena ministarstva, mogu da obavljaju u upravnom okrugu. Naime, organi državne uprave u okrugu mogu da obavljaju jedan ili više sledećih poslova:
- Da rešavaju u upravnim stvarima u prvom stepenu odnosno o žalbi kad su u prvom stepenu rešavali imaoci javnih ovlašćenja;
- Da vrše nadzor nad radom imalaca javnih ovlašćenja i
- Da vrše inspekcijski nadzor.
Stručna služba koja postoji pri upravnom okrugu zadužena je za stručnu i tehničku potporu načelniku Upravnog okruga i za poslove zajedničke svim okružnim područnim jedinicama odnosno inspekcijskim službama za područje upravnog okruga. Stručnom službom rukovodi načelnik upravnog okruga, koji i odlučuje o pravima i dužnostima zaposlenih.
Nadzor nad radom Stručne službe upravnog okruga vrši Ministarstvo za ljudska i manjinska prava, državnu upravu i lokalnu samoupravu, koje prati osposobljenost zaposlenih i izdaje instrukcije.
Opis postupanja u okviru nadležnosti, obaveza i ovlašćenja
Postupanje Upravnog okruga u okviru nadležnosti, obaveza i ovlašćenja proizilazi iz Zakona o državnoj upravi („Sl.i glasnik RS“, br. 79/05) i pratećim uredbama, Uredba o upravnim okruzima („Sl. glasnik RS“, br. 15/06) i Uredba o načinu rada Saveta upravnog okruga („Sl. glasnik RS“, br. 15/06).
Načelnik upravnog okruga, shodno Zakonu, usklađuje rad okružnih područnih jedinica tako što redovno održava sastanke sa načelnicima i šefovima inspekcija, na kojima se iznose problemi u radu ali i mišljenja, sugestije i predlozi za njihovo rešavanje. U okviru nadležnosti da prati ostvarivanje planova rada inspekcijskih službi u okrugu, postoji obaveza nadležnih ministarstava da se načelniku upravnog okruga dostavljaju planovi rada i izveštaji o radu inspekcijskih službi. Obaveza načelnika i Stručne službe upravnog okruga da se stara o uslovima za rad okružnih područnih jedinica podrazumeva snabdevanje potrebnim kancelarijskim materijalom, održavanje računarske i druge opreme potrebne za rad inspektora, plaćanje materijalnih troškova smeštaja zaposlenih i drugo.
Takođe, načelnik upravnog okruga i odlučuje o pravima i dužnostima zaposlenih. Iz toga je proizišla obaveza načelnika upravnog okruga da donosi akt o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u stručnij službi okruga, po proceduri koja je propisana Uredbom o načelima za unutrašnje uređenje i sistematizaciju radnih mesta u ministarstvima, posebnim organizacijama i službama Vlade.
Zakon o državnoj upravi predviđa da se radi usklađivanja rada organa državne uprave i lokalne samouprave na području upravnog okruga, ustanovljava Savet okruga, koji čine načelnik upravnog okruga i predsednici opština i gradonačelnici gradova sa područja upravnog okruga. U ovom slučaju postupanje podrazumeva redovno sazivanje sednica Saveta od strane načelnika upravnog okruga kao predsedavajućeg, najmanje jednom u dva meseca. Na sednicama Saveta se razmatra problemtika vezana za rad republičkih inspekcija i saradnju sa službama lokalne samouprave, u cilju poboljšanja uslova rada. Redovno se vodi zapisnik i donose zaključci, koji se obavezno dostavljaju ministarstvu za ljudska i maninska prava, državnu upravu i lokalnu samoupravu i ostalim ministarstvima, koja na teritoriji okruga imaju područne jedinice.
Stručna služba upravnog okruga, posebno njen deo koji se odnosi na rad pisarnice, svoje postupanje bazira na proceduri i postupcima sadržanim u Uredbi o kancelarijskom poslovanju organa državne uprave i obavezi da obavlja poslove zajedničke za sve inspekcijske službe u upravnom okrugu, kao i građane, fizička i pravna lica.
Stranke se mogu obraćati okrugu putem raznih podnesaka (zahtev, molba, prijava, žalba), koje predaju na pisarnicu, gde se evidentiraju i prosleđuju na dalju nadležnost postupajućim službama, odnosno inspekcijama, i načelniku upravnog okruga. U pisarnici se evidentiraju i svi predmeti koji nastaju u radu okružnih područnih jedinica.
